TANG LỄ NGƯỜI HOA

1. Nghi Thức Phủ Liễm (Đình Thi)

Đây là bước đầu tiên ngay sau khi người thân lâm chung.

• Thực hiện: Con cháu rũ bỏ toàn bộ quần áo cũ trên thi thể (biểu trưng cho việc rũ bỏ bụi trần). Thi thể được đặt nằm cạnh cửa sổ phía Nam – hướng của ánh sáng và sinh khí.

• Vật phẩm: Đắp lên người một tấm chăn liệm đặc chế, thêu hoa văn trang trọng.

2. Nghi Thức Phục Hồn (Chiêu Hồn)

Người Hoa tin rằng khi mới mất, hồn và xác tạm thời tách rời.

• Thực hiện: Người thân cầm một chiếc áo cũ của người mất, chạy ra cửa phía Bắc (hướng âm) gọi tên người mất và đồng thanh đọc: “Hãy quay về đi” 3 lần.

• Ý nghĩa: Đây là hình thái tín ngưỡng cổ, thể hiện sự níu kéo tình cảm mãnh liệt, mong muốn thần thức người khuất tìm đường quay lại với gia đình.

3. Phụng Thể Phách Tinh Thần

• Thực hiện: Gia đình tiến hành trang điểm gương mặt cho hồng hào, đi giày chỉnh tề cho thi thể.

• Cúng tế: Đặt một khay cơm rượu ở phía Đông sát cạnh thi thể để cúng quỷ thần, cầu xin các đấng minh giới không quấy nhiễu chơn linh người mới mất.

4. Nghi Thức Điếu Táng

Đây là nghi thức dành cho bạn bè, cộng đồng láng giềng.

• Thực hiện: Khách đến viếng bắt buộc phải khóc to (biểu hiện sự thương tiếc) và dâng tặng chăn, áo hoặc vải vóc.

• Ý nghĩa: Những vật phẩm này được xem là “hành lý” để người chết mang theo sang thế giới bên kia.

5. Nghi Thức Vi Minh (Lập Kỳ)

• Thực hiện: Làm một lá cờ (minh kỳ) viết đầy đủ họ tên, chức danh, phẩm hàm của người chết, cắm vào một gậy trúc và đặt ở phía Tây trước nhà.

• Ý nghĩa: Lá cờ này đóng vai trò như “thẻ căn cước” tâm linh, giúp các vị thần linh nhận diện vong hồn.

6. Trần Tập Sự Cập Hưu Dục, Phạn Hàm Chi Cụ

• Thực hiện: Bày biện đầy đủ các dụng cụ phục vụ cho việc tắm rửa, thay đồ và chuẩn bị lễ vật cho nghi thức phạn hàm (ngậm cơm/tiền). Sự chuẩn bị này phải cực kỳ chỉn chu, không được thiếu sót.

7. Hưu Dục, Phạn Hàm, Tập Thi

• Hưu dục: Tắm rửa thi thể bằng nước thơm.

• Phạn hàm: Đặt một ít gạo trắng hoặc đồng tiền vàng vào miệng người mất.

• Ý nghĩa: Đảm bảo người quá cố luôn no đủ, có lệ phí để đi qua các cửa ải ở cõi âm mà không bị gây khó dễ.

• Tập thi: Mặc 3 bộ quần áo mới (gọi là Tam Xương) – tượng trưng cho Thiên, Địa, Nhân.

8. Nghi Thức Thiết Trùng

Linh hồn lúc này được gọi là “Trùng”. Gia đình khắc tên người chết lên một tấm ván gỗ. Tấm ván này được xem là nơi trú ngụ tạm thời của linh hồn trước khi chính thức nhập vào bài vị vĩnh viễn.

9. Vu Bốc Trạch Triệu & Táng Nhật

• Thực hiện: Thầy cúng sẽ dùng mai rùa để bói toán, tìm ra vị trí huyệt mộ (Long mạch) và ngày giờ hạ táng sao cho không xung khắc với tuổi của con cháu.

• Ý nghĩa: Đảm bảo sự an nghỉ tuyệt đối cho người chết và sự hưng thịnh cho người sống.

10. Nghi Thức Ký Tịch

Hai ngày trước khi đưa ma, gia quyến đứng trước linh cữu khóc lớn một lần nữa. Đây là nghi thức báo tiệp, thông báo chính thức cho chư thần và lối xóm về giờ phát dẫn, mời gọi mọi người đến tiễn đưa lần cuối.

11. Trần Tiểu Liễn Cập Điện Tiểu Liễn Soạn

• Thực hiện: Đặt quần áo bạn bè tặng vào quan tài. Con cháu nam nữ phải bỏ hết trang sức, quấn tóc đơn giản. Đàn ông để lộ cánh tay, vừa bước đi vừa dẫm chân mạnh xuống đất và khóc than.

• Tâm linh: Đốt nến/đèn trong sân suốt đêm để xua đuổi bóng tối và tà khí quanh linh cữu.

12. Nghi Thức Đại Liễm

Đây là thời điểm thi thể được đặt chính thức vào quan tài. Gia chủ trực tiếp nâng thi thể, xung quanh bày cơm rượu cổ cúng. Khi nắp quan đóng lại, một phần hành trình trần thế của người quá cố chính thức khép lại.

13. Nghi Thức Thành Phục

Con cháu chính thức mặc tang phục (Ngũ phục) theo đúng thứ bậc. Gia quyến dâng cơm cúng lần đầu tiên trong tư cách là người đang chịu tang.

14. Chiêu Tịch Khốc Điện

Gia quyến thực hiện nghi thức tiếp đón khách viếng một cách trang trọng nhất. Mỗi khi có khách viếng, con cháu phải đáp lễ bằng cách quỳ lạy (tượng trưng cho việc cảm ơn khách đã chia sẻ nỗi đau).

15. Nghi Thức Hạ Táng (An Táng)

• Thực hiện: Bày cỗ cúng trước cửa nhà để tạ ơn thần linh. Khi hạ huyệt, nam quay mặt về hướng Tây, nữ quay mặt về hướng Đông.

• Đặc điểm: Trong lúc hạ quan tài, người thân phải nén đau thương, không được khóc để người chết dễ dàng buông bỏ. Sau khi lấp đất xong, con cháu mới được khóc lớn và thực hiện điệu nhảy “dõng vô toán” (nhảy dẫm chân không đếm xỉu) để biểu đạt sự đau đớn cùng cực.

16. Phản Khóc Cập Ngu Lễ

Sau khi hạ táng, rước linh vị quay về tổ miếu hoặc linh đường tại gia. Gia đình vừa đi vừa khóc và nhảy, một mặt là để xoa dịu nỗi cô đơn của vong linh vừa được gửi lại nghĩa trang, mặt khác là để khẳng định linh hồn đã được đón về nhà thờ phụng.

17. Nghi Thức Phụ Tế

• Thực hiện: Đặt thần chủ (bài vị) của người mất vào vị trí phù hợp trong tổ miếu.

• Thời gian: Theo đúng lễ chế, linh vị phải được thờ tại nhà riêng trong 2 năm (730 ngày). Sau khi lễ mãn tang hoàn tất, linh vị mới được rước về đặt chung với bàn thờ tổ tiên để hưởng hương hỏa đời đời.